ես դէ ասել եմ, ես «ֆրի սոֆթուեր» եզրի կողմնակից եմ։ բայց նայած թէ ում հետ եմ խօսում։ եթէ ես խօսում եմ հեռու մարդկանց հետ՝ ես կասեմ՝ օփեն սորս, որովհետեւ մինչեւ բացատրեմ որ իմ ասած ազատ ծա֊ն էդ իր ձրի քաշելիքները չեն բնաւ, նա արդէն կը յոգնի, ու չի ընկալի էլ ոչ մի բան։

ու ես ասում եմ «օփեն֊սորս» հաշուելով մարդու ունակութիւնները, ու իր հեռու լինելը այս ամէն ինչից։

դա գոնէ լսել ա, ու դա գոնէ ինքնաբացատրող ա։ իսկ «ֆրի»֊ն մոլորեցնող ա, ու նոյնիսկ սթոլմանը ստիպուած էր բացատրել, որ not as in free beer but as in free speech. այսինքն՝ բացատրելու կարիք ունի։

ու դէ իհարկէ, ես նախընտրում եմ ազատ ծա, որովհետեւ այն ազատութեան մասին ա, իսկ ելատեքստի հասանելի լինելը գրեթէ ընդամէնը կողմնակի արդիւնք ա։ բայց դէ, շնորհակալութիւն, քամի։ #ազատ_ծա #եզր #լեզու #եզրաբանութիւն #ազատութիւն


Avatar @{ քամի ; o_o@spyurk.am} 9/29/2019, 2:22:22 PM

free software, թէ՞ open source եզրերի հարցում ես խնդիր չէի տեսնի, եթէ հարցը վերաբերէր զուտ եզրերին, բայց տուեալ պարագայում եզրերի մէջ առանցքային տարբերութիւն կայ։ ու եթէ զիջենք եզրը՝ գաղափարական տարբերութիւնը կորելու ա։ էդ դէպքում, եթէ խնդիրը միայն source֊ին ա վերաբերում, ապա մենք ունե՞նք խնդիր գուգլական օփէն սոուրսի հետ, թէ՞ ոչ։ եթէ չունէք, ապա՝ օքէյ, եթէ ունէք՝ ապա ո՞նց էք բացատրում խնդիրը։ ու եզրը հասկացւում եւ տարածւում ա, երբ կիրառւում ա։ ու եթէ առաջին պարագայում բացատրելու ենք, որ free-ն նախ ազատն ա, եւ եթէ ազատ չի, ապա իր բաց լինելն այդքան էլ կարեւոր չի, ապա երկրորդ պարագայում, գաղափարական շերտը լղոզւում ու խառնաշփոթն աւելի մեծացնում ա։

#ազատութիւն #գաղափար #ծրագրաւորում


բնօրինակ սփիւռքում(եւ մեկնաբանութիւննե՞ր)

էն օրը խօսում էինք, որ մենք սփիւռքահայերին աւելի լաւ ենք հասկանում, քան իրենք՝ մեզ։ ու էդ նրանից ա, որ մենք հայերէն աւելի լաւ գիտենք, իսկ իրենք, ի դէպ, յաճախ են ասում, թէ հայերէնը բարդ ա։

ու ջոկեցինք ինչի՝ հիմնական պատճառներն են՝

օտարալեզու (օրինակ՝ արաբալեզու) միջավայր։ ուր կինոները, թերթերը, պիտակները, միջավայրը արաբերէն ա, իսկ հայերէնը միայն տանը, ու գուցէ որպէս մի դաս յատուկ դպրոցում, այդ պատճառով արդէն հայերէնը բարդ ա։

ու իմ հասկանալով, սիրիահայերի ու լիբանանահայերի համար՝ աւելի բարդ ա, քան պարսկահայերի, որովհետեւ իրենք աւելի են ինտեգրուած լինում իրենց աւելի աշխարհիկ միջավայրերում։

միւս պատճառը՝ արեւմտահայերէն սպեցիֆիկ ա՝ էն որ լրիւ են խառնւում, գ ա, ք ա, թէ ինչ։

ու կրկին՝ պարսկահայերին աւելի հեշտ ա, իրենք խառնուելու պատճառ չունեն։

ու տէնց։

#հայերէն ոչ վերասահմանուած #սփիւռք #արեւմտահայերէն #լեզու

բնօրինակ սփիւռքում(եւ մեկնաբանութիւննե՞ր)

#դասական #ուղղագրութիւն


Avatar @{ մարիամ ; wordsthatidefend@spyurk.am} 04.03.2019, 11:51:48

ուղղագրութիւնը յիշողութիւն է, պէտք է բառերի գրութիւնը յիշել տառ առ տառ: կան նաեւ ուղղագրական կանոններ, որոնք օգնում են բառապատկերները յիշելու:

ռաֆայէլ իշխանեան «դասական ուղղագրութեան կանոններ»

#հայերէն #լեզու


բնօրինակ սփիւռքում(եւ մեկնաբանութիւննե՞ր)

#յոգնակի #քերականութիւն


Avatar @{ քամի ; o_o@spyurk.am} 02.03.2019, 23:42:07

երբ բառը միավանկ ա, յոգնակին կազմւում ա աւելացնելով «֊եր»՝ գրքեր, շներ, լճեր եւ այլն։ բայց որոշ բառեր, օրինակ՝ հարս, ձուկ եւ այլ միավանկ բառեր յոգնակի դառնալիս կարծես ստանում «֊ներ»։ սակայն, այդ «֊ն» գալիս ա գրաբարից, զի գրաբարում ձուկն, մուկն, մատն եւ այլն։ եւ, ենթադրում եմ, 10 թիւը գրւում է «տասն» նոյն գրաբարից ելնելով։ ու նաեւ հետաքրքիր ա, որ «ինը» թուի դէպքում այդքան սխալներ չեն անում եւ գրում են՝ «ինն/ինը» մինչդեռ «տասն/տասը» թուի դէպքում բաւական յաճախ պատահող սխալ ա

#հայերէն #գրաբար #լեզու


բնօրինակ սփիւռքում(եւ մեկնաբանութիւննե՞ր)

ինձ պատմում էին բլոքչէյն հիմնուած սոցիալական ցանցերի մասին, ու ես մտածեցի, արդեօք ես բիտքոյնի երկրպագու եմ, թէ չէ։

ու մտքովս անցաւ, որ մէկ գլոբալ բլոքչէյն, դա գլոբալացման մասին ա։ սկսենք տարադրամից։

արդե՞օք ես կարծում եմ, որ լաւ միտք ա, եթէ մենք չունենանք դրամ, այլ մտնենք եւրո կամ ռուբլու գոտի։

երբ դու դունես քո տարադրամը, ու քո երկրի տնտեսական վիճակը վատ ա, տարադրամիդ գինը ընկնում ա, ու դա քեզ հնարաւորութիւն ա տալիս ճգնաժամի դէմ պայքարելու։ էժան աշխատոյժ ես ունենում, հետեւաբար էքսպորտ ես անում աւելի ցածր գներով, հետեւաբար՝ աւելի մրցունակ ես։

յունաստանի, պորտուգալիայի խնդիրներից մէկն էլ դա ա, որ եւրո գոտում են, ու եթէ իրենց տնտեսութեան վիճակը վատ ա, դա այնքան էլ չի արտայայտւում եւրոյի գնի վրայ։

ամերիկեան եւ աւստրիական լիբերտարիան դպրոցների տարբերութիւններից մէկը նրանում ա, որ աւստրիացիները պնդում են, որ բոլորը պէտք ա իրաւունք ունենան իրենց տարադրամը ստեղծելու, եւ դրանց մէջ կարող ա լինել մրցակցութիւնը, իսկ ամերիկեան միլտոն ֆրիդմանը փաստարկներ ա բերել ինչու ա լաւ, եթէ պետութիւնն ա կառավարում տարադրամը։

պետութիւնը չի ապրում աշխարհում, ուր բացի իրենից այլ պետութիւններ չկան։ եթէ ունես կարեւոր վտանգ, ասենք պատերազմ, քեզ պէտք ա արագ արձագանքել, ու այդ դէպքում փող տպելը քեզ օգնում ա։ այո, փող տպելով դու արժեզրկում ես տարադրամդ, բայց երբ ունես ընտրութիւն՝ պարտուել պատերազմում ու դադարել գոյատեւելուց, թէ արժեզրկել դրամդ տպելով աւելի շատ դրամ, երկրորդը նախընտրելի տարբերակ ա երեւում։

դրամ տպելը՝ անուղղակիօրէն յարկում ա, ըստ որում առանց ընտրութեան՝ բոլոր շերտերին նոյն կերպ։ բոլորի գրպանից փող ա հանում։ ըստ որում, եթէ դու ամն֊ի պէս պետութիւն ես, ու քո դրամից դրսում էլ շատ ունեն, ապա դու փող տպելով, փող ես հանում նաեւ արտասահմանցիների՝ այլ պետութիւնների քաղաքացիների գրպաններից։

հիմա, եթէ մենք բոլորս ունենք մի տարադրամ, մի, ասենք բիտքոյն, արդեօք դա մեզ որպէս հասարակութիւն դարձնում ա աւելի մրցունակ, կամ աւելի դիմադրողունակ։

եթէ մենք ունենք ապակենտրոնացուած սոցիալական ցանց, կամ ես ու դու ունենք անձնական մէյլ սպասարկիչ, ապա իմ հանգոյցն ու քո հանգոյցը գիտեն որեւէ բան։ այլ հանգոյցները չգիտեն։

եթէ ամէնը պահւում ա մի բլոքչէյնի մէջ, թւում ա թէ գրանուլարութեան մակարդակը աւելի մեծ ա, ինդիւիդն ա անկախանում հանգոյցից, բայց ապա բոլորն ունեն աքսես նոյն տեղեկատւութեանը։ դիցուք մենք ծայրից ծայր կրիպտաւորել ենք տեղեկատւութիւնը, ու այն այսօր ոչ մէկ չի կարող կարդալ։ ապա մի օր գալիս են քուանթային ռոբոտներ, ու կարդում են ամէնը մէկ գլոբալ շղթայից։

այսինքն սինգլ փոյնթ օֆ ֆէյլըր բաշխուած համակարգերում մնում ա։

նաեւ՝ բազմազանութեան համար պէտք են սահմաններ։ եթէ մենք ընդունում ենք, որ բազմազանութիւնը արժէք ա։ իսկ ես մասնաւորապէս մի պատճառ գիտեմ՝ տարբեր պետութիւններ ընդունում են տարբեր գոյատեւելու ստրատեգիաներ, մէկը վարի ա գնում, միւսը չէ՝ ու դա նախընտրում եմ գլոբալ կառավարութեանը։

այո, կարող ա լինել գլոբալ կառավարութիւն, ինչպիսին էր մեզ համար, ի դէպ սովետը, ու այո, ասել էր՝ ես իմ ձեւով որոշում եմ կայացնում՝ դուք ու ադրբեջանցիները սուս մնացէք ու մի ձեւ իրար հետ եօլա գնացէք։ խսհմ֊ը փլուզւում ա, ու մենք յիշում ենք, որ մենք կոնֆլիկտ ունենք, ու սկսում ենք իրար մորթել։

շատ երկրներ այսօր ստիպուած են զինուել, ու իրենց հարեւաններն են ստիպուած զինուել, որովհետեւ երկու կողմն էլ վստահ չեն, որ միւսը չի խփի, եթէ դու թոյլ եղար։

արդեօք գլոբալ կառավարութիւնը ընդունելի տարբերակ ա ձեզ համար, որ էդքան անիմաստ ծախս չարուի, ու այդ փողերը կարողանանք ուղղել այլ, աւելի հաւէս տեղեր՝ բժշկութիւն, ասենք։

իմ պատասխանն ա՝ չէ, զի ես աւելի քիչ ազդեցութիւն ունեմ գլոբալ իշխանութեան վրայ, ու եթէ այն դառնում ա գլոբալ դիկտատուրա, կամ եթէ անյտեղ ընդունւում են օրէնքներ, որոնց հետ ես համաձայն չեմ, մեր հասարակութեան դրանց վրայ ազդեցութիւնը անհամեմատ աւելի թոյլ ա, քան մեր տեղական իշխանութեան վրայ։

եթէ գլոբալը կառավարութիւնը լաւն ա՝ կարող ա ամէնը լաւ լինել, բայց կարող ա եւ վատն ա դառնում։ նաեւ, մէկի համար լաւը միւսի համար վատ ա։ նայած որոնք են այդ գլոբալ կառավարութեան առաջնահերթութիւնները։

հիմա բազմազանութեան ու սահմանների մասին։ մի երկիրն անում ա սխալ, միւսը չի անում, մէկը ֆէյլ ա լինում, տարբեր չափի, կարող ա վատ են ապրում, կարող ա դադարում են գոյատեւել, բայց գլոբալ աղէտ չի լինում։

նաեւ, մենք բազմազան ենք, զի դա տեսակի դիմադրողականութեան համար լաւ ա։ ու սեռական բազմացումը մասնաւորապէս այդ պատճառով էր պէտք՝ բազմազանութիւն ստեղծելու համար։ եթէ դու ունես իրար նման գեներ, ապա մի վիրուս կարող ա լրիւ պոպուլեացիան վերացնել։

ու մի բան էլ՝ փոփոխութիւնները, մուտացիաները ամրապնդւում են պոպուլացիաներում։ չեն ամրապնդւում ինդիւիդուալ մակարդակի վրայ։

եթէ մենք չունենանք էթնոսներ, ռասաներ, ու բոլորս ձուլուենք, մի կողմից, թւում ա թէ իրար դիսկրիմինացնելու պատճառ աւելի քիչ կունենանք (բայց ինձ թւում ա, միշտ էլ կը գտնենք ինչի համար դիսկրիմինացնել), բայց միւս կողմից մենք կրճատում ենք ռեցեսիւ գեների փուլը։

ասենք իռլանդիայում շատ են կարմրահերները, ու մեծ հաւանականութիւն կայ, որ ոչ կարմրահեր ծնողների մօտ ծնուելու ա կարմրահեր երեխայ, զի շատ հաւանական ա, որ երկուսն էլ այդ ռեցեսիւ գենն ունեն։ եթէ մենք բոլորին իրար խառնում ենք, հաւանականութիւնը, որ երկու հոգում մօտ կը լինի ռեցեսիւ նոյն գենը, ու նրանք կունենան կարմրահեր երեխայ, կտրուկ նուազում ա։ հետեւաբար, մարգինալացնում ենք այս կամ այն յատկութիւնները։

հիմա սա միայն արտաքինի մասին չի, ինչ֊որ մարդիկ ինչ֊որ պատահականութիւնների ձեւով ծնւում են ինչ֊որ ձեւ տարբեր, ու գուցէ տարբեր են ընկալում իրողութիւնը, ու գուցէ այդ պատճառով են հակւում այլ ձեւ նայել ու այլ գիտական տեսութիւն են առաջարկում, ու մեզ բոլորիս դա օգուտ ա տալիս։ եթէ մենք բոլորս գենետիկ առումով իրար աւելի մօտ ենք, ու տարբերուելու աւելի քիչ տարբերակ ունենք, արդեօք էդ չի բերի գիտութեան աւելի դանդաղ զարգացմանը, կամ յանճարների աւելի քիչ յայտնուելուն։

կամ եթէ խօսենք լեզուի մասին՝ լեզուն ենթադրում ա ու սահմանում ա մտածողութիւն։ ու հակաուտոպիաներում պետութիւնները սահմանում են լեզուն, որ աւելի մեծ վերահսկողութիւն ունենան։

եթէ մենք ունենք լեզուների բազմազանութիւն, դա նոյնպէս առաւելութիւն ա բոլորի համար, մարդկութեան համար, ինչպէս եւ բազմազան գենետիկ փուլ։ ու գլոբալացուած աշխարհում լեզուները մեռնում են, ինչը փաստ չի, որ լաւ ա բոլորի համար։

այսպէս, բաւական խառը կիսուեցի խառը մտքերով, ես հակուած եմ զգուշանալ համաշխարհայնացումից, ու հակուած եմ գնահատել սահմանները, տարբերութիւնները, ու բազմազանութիւնը, չգիտեմ ինչի։

#համաշխարհայնացում #գլոբալացում #լեզու #բազմազանութիւն #ապակենտրոնացում #ազատութիւն

բնօրինակ սփիւռքում(եւ մեկնաբանութիւննե՞ր)