իրականում ես իրան վաղուց գիտէի, ու նա շատ հմայիչ ա, այդ պատճառով, երեւի, ահաւոր յոգնած տղաների հետապնդումներից։ ու ես դա գիտակցելով, ու նաեւ այն պատճառով որ հմայիչը շատ քիչ ա, որ ես քայլ անեմ, ուզում էի լինել նա, ով չի կպցնում, գոնէ ես։

համ էլ դրդապատճառ չկար, էդ դեռահասների մօտ ա, որ աւելանում ա նոր, չհետազօտուած տարածք, ու իրենք սկսում են այն զբաղեցնել, փորձելով իրենց նոր տեղ՝ յարաբերութեան մէջ, նոր փորձառութիւն ա՝ ասենք առաջ չէիր կարող տանից հեռու գնալ ու տրանսպորտով երթեւեկել, իսկ հիմա՝ կարող ես։

իսկ ես դէ, մանաւանդ իմանալով ինչքան վատ կարող ա լինել, զուտ յարաբերութեան համար յարաբերութիւն չեմ ուզում։ խախանդ իմ համար ապրում եմ ու իսկապէս շատ գնահատում եմ այդ վիճակը։

ես պէտք ա կպնէի, ու այո, մարդիկ ունեն կպնելու պոտենցիալ, բայց այն աւելի մեծ ա, քան փոքր, կախուած տարբեր հանգամանքներից։ ու ես իրան չէի կպնի, որովհետեւ իրօք էլի, ինչի՞ իրան կպնես, եթէ որոշակի շփումը ինչ֊որ իմ համար կարեւոր ու խորը լարերին չկպնէր։

օրինակ, յատկութիւններ ունի, որոնք, ասենք կրթութեան հետ չեն գալիս, օրինակ՝ ահաւոր վեր լինելու լիքը բաներից, չմանրանալու, չմտահոգուելու, չանհանգստանալու ինչ֊որ մանր, թէկուզ սոցիալական, շփմանը վերաբերող հարցերից։ իսկ գուցէ աւեի ճիշտ ա ասել՝ ոչ թէ ունի յատկութիւն, այլ չունի այս կամ այն յատկութիւնը։

չունի՛ մարդը աբիժնիկութիւն, չունի չարացած լինել, չունի «կոկետստուո», չունի ոչ տրամաբանական գեր ուրախութիւն, կամ անհասկանալի ոգեւորութիւն, չունի «ես վադ եմ» ասելու պահանջ, չունի կենտրոնանալու հետ խնդիրներ, չունի՛ իրան ցոյց տալու, կամ ինչ֊որ մէկին ինչ֊որ բան ապացուցելու պահանջ, չունի՛ լարուածութիւն, նախանձ, չունի՛ ոչ նա երեւալու ցանկութիւն, չունի նոյնիսկ ինքն իրեն լաւը, խելացին, որգեւէ ձեւ ներկայացնելու, մատուցելու պահանջ, ու դա ահաւոր հանգստութեան մթնոլորտ ա ստեղծում, ահաւոր կոմֆորտ ա իր շրջակայքում։

ինչ֊որ բաներ ունի՝ ունի հարցեր, որոնց շատ բարդ ա պատասխանել, շատ չելենջող հարցեր, ասենք՝ բայց արդե՞օք սա ուրիշի սահման անցնել չի, ունի նախաձեռնող լինելու յատկութիւն, ու գուցէ, ինչպէս հազուադէպ չի լինում նախաձեռնող մարդկանց հետ, զգում ա իրեն իր իսկ նախաձեռնութիւնների պատանդ, ունի արժանապատւութիւն, ու չի հանդուրժում իր հանդէպ ոչ միայն անարդարութիւն, այլ եւ «բարիութիւն», կը հրաժարուի շահել այնտեղ, ուր չպէտք ա շահէր, ու ահաւոր կը վիրաւորուի նման առաջարկից, ունի անկեղծ հետաքրքրասիրութիւն այլ մարդկանց կեանքերի հանդէպ, ունի անվերջ լուծելու խնդիրներ, ու իրան ոչ լաւն ա համարում, որ ընդամէնը գրեթէ բոլոր խնդիրներն ա լուծել, իսկ այ այս կամ այն գործի ռեսուրս չմնաց, ունի առողջ արկածախնդրութիւն, ու դուխ, հէնց դո՛ւխ, ունի չպահանջել՝ գիտի որ ոչ մէկ իրան պարտաւոր չի, ու իզուր տեղը չի նեղանում, իսկ իր արտաքինով կարող էր լկստուած պահանջատէր լինել, ունի կարեկցանք ու հասնելու ցանկութիւն, ունի խորութիւն, կայունութիւն, նուիրուածութիւն, պատասխանատուութիւն, հաւատարմութիւն, աշխատասիրութիւն, ու ազատութիւն ամէն բջիջում։

ես էլի եմ իր մասին գրել, դա չեմ կրկնի։

ու տենց, ես իրան չէի կպնի, պարզապէս բաներ կան որ իմ վրայ խորը ազդում են։ բայց ոչինչ, մենք էլի ժամանակ առ ժամանակ կը տեսնուենք, անկեղծ կը ժպտանք, ու նա կը վերականգնի ինձ գրկելով ողջունելու սովորութիւնը, ու ես երբեք շատ մօտ չեմ լինի, որովհետեւ պէտք չի։ #կապ

բնօրինակ սփիւռքում(եւ մեկնաբանութիւննե՞ր)

կապ 

ու հիմա ես կասեմ մի բան, գուցէ նրանից որ ինձ ցաւում ա, գուցէ էդ հնչում ա աբիժնիկական, բայց ես կասեմ, որ ես ձեզ՝ ում գիտեմ պատահաբար, ես ձեզ երբեք չեմ գնահատի այնպէս, ինչպէս ես գնահատում եմ նրանց, ում ես գիտեմ համացանցից։

որովհետեւ ձեզ կարեւոր չի եղել ինձ (հէնց ինձ չէ, այլ ինչ֊որ մէկին ինձ պէս) իմանալ, ու հետեւաբար ինձ այնքան էլ կարեւոր չէք դուք։

ու ինձ ցաւում ա նրանից, որ ես ձեզ չէի իմանալու, եթէ ոչ որոշ պատահականութիւններ։ ու ինձ պէտք չեն մարդիկ, ում ես գիտեմ պատահականօրէն։ ինձ պէտք են մարդիկ, ում ես գիտեմ օրինաչափութեան պատճառով։ իմ համար կապը ձեզ հետ արժեզրկուած ա ու ոչ լիարժէք, քանի որ այն կարող ա եւ չլինէր։

ես ծանօթացել եմ մի աղջկայ հետ բարքեմփ 2009֊ին, ու դէ աղջիկ էր էլի։ որոշ ժամանակ անց ես գտել էի ու հաճոյքով հետեւում էի մի բլոգի, որ ես չգիտէի որ նա ա վարում։ ու ես յետոյ իմացայ, որ դա նա ա։ ու ես իրան ճանաչեցի իր բլոգով, ոչ թէ մեր այդ «ռեալ» հանդիպման շնորհիւ։ ու ես գնահատեցի նրան իր գրածների շնորհիւ։ ու ինքը իմ համար դարձել ա իմ կեանքի ամենակարեւոր մարդկանցից մէկը։ արդէն ութ տարի ա։

իսկ քո ու քո ու քո հետ, ես չպէտք ա ծանօթանայի պատահաբար։ այդպէս ստացուել ա, բայց կարող էր եւ չստացուել։ ու ես ո՞նց գնահատեմ այդ կապը, որը կարող ա եւ չլինէր։

մի ժամանակ գրում էի «իմ մարդկանց» մասին, ու դա եւ ընկալւում եւ երեւի հնչում էր ոչ շատ հանդուրժող, ու գուցէ որոշ չափով նեղմիտ։ բայց պատճառը գրելու նման էր։

ես հիմա կը նայեմ նոյն հարցին հակառակ կողմից։ գուցէ, ես չպէտք ա լինեմ ընկերդ, որովհետեւ ես քո աշխարհից չեմ։ գուցէ ե՞ս եմ քեզ համար պատահական մարդ։

ու դու չպէտք ա ինձ իմանաս, քանի որ դու չէիր իմանալու իմ ասենք առցանց ներկայացման մասին, եթէ ինձ չհանդիպէիր պատահաբար։ ուրեմն, քեզ չի բերել իմ բլոգ առցանց փնտրելը ինչ֊որ բան, ինչպէս իմ երկու ընկերներին ա մօտեցրել, երբ մէկը միւսի բլոգն ա գտել։ ուրեմն, քեզ հետաքրքիր չէր այն, ինչ հետաքրքիր ա ինձ, ու դա չի քեզ բերել այդ ծանօթութեան։ դու չես նայել իմ նկարները (կապ չունի որ անկապն են), ու մտածել, որ կուզէիր ինձ հետ խօսել ինչ֊որ բանի մասին։ դու պարզապէս պատահաբար իմ հետ ծանօթացել ես, ապա ես ինչպէ՞ս իմանամ, որ քեզ մէկ չի ում հետ ծանօթանալ ու շփուել։

իսկ մարդիկ կան ում համար մէկ ա, ովքեր վայելում ես բարեկամների ու դասարանցիների հետ շփումը։ չէ՞ որ դրանք պատահական մարդիկ են։ ես չեմ ուզում լինել պատահական մարդ քեզ համար։ ու դու աւելինի ես արժանի, քան պատահական մարդկանց հետ շփուելը։

ես ինձ պահանջուած, պէտքական չեմ զգում, եթէ ես գիտեմ, որ ես քո համար պատահական եմ։

ես չեմ զգում որ իմ կարիքն ունես, գուցէ դու ունես պարզապէս որեւէ մէկի՞ կարիքը, ո՞չ թէ իմ։

եւ անցնեմ էլ աւելի առաջ․ էդ նորմալ ա որ ես քեզ չէի իմանայ, քանի որ չէի իմանայ ինտերնետից։ ու պէտք էլ չի իմանամ, քանի որ մենք այլ աշխարհներից ենք, ու ես չհասկացուած եմ լինելու, ու դու չհասկացուած ես լինելու։

որովհետեւ քո համար իրականում կարեւոր չի այն, ինչ իմ համար ա կարեւոր։

եթէ քո համար նոյնը կարեւոր լինէր, դու կանէիր ինչպէս ես։ եթէ քո համար կարեւոր լինէր ապակենտրոնացումը, հակագլոբալիզմը, դու գուցէ, թէկուզ պահելով քո ներկայութիւնը ֆէյսբուքում, նաեւ լինէիր մի ապակենտրոնացուած տեղո՞ւմ։ գոնէ այդպէ՞ս։ ուրեմն կարեւո՞ր չի այնքան, ինչքան ինձ ա կարեւոր։ ապա ես հասկացուած չեմ լինելու քեզ հետ։

ես կը լինեմ «էն ծուռը», ու իմ՝ ինձ համար էական յատկութիւնը լաւագոյն դէպքում կը հանդուրժուի, ոչ թէ կը գնահատուի։

ես չեմ ուզում այդպիսի յարաբերութիւն, ու ես չեմ ուզում այդպիսի կապ։

ես ինձ ու ձեզ աւելի լաւն եմ մաղթում։

ու տենց։ #կապ #համացանց #պատահականութիւն #կարեւոր #հասարակութիւն #շփում #համայնք #ընկերութիւն

բնօրինակ սփիւռքում(եւ մեկնաբանութիւննե՞ր)

խսհմ֊ում կար սովորական հեռախօսային ցանցերից անկախ հեռախօսային ցանց՝ յատուկ կառավարական հաղորդակցութեան համար։ այն համարւում էր աւելի գաղտնի եւ ապահով այն պատճառով, որ չէր անցնում զանազան կոմուտատորներով եւ «ատս»֊ներով, առանձին էր, ուղիղ կապ էր, ասենք երեւանից մոսկուա։ եւ մոսկուայում, այդ յատուկ «ատս»֊ից գիծ էին քաշում ինչ֊որ չինովնիկի կաբինետ։

այսօր բարդ է անուանել այս ցանցը գաղտնի։ չէ՞ որ տեղեկատւութիւնը չի կրիպտաւորուել, ընդամէնը տարբեր «ատս»֊ների աշխատողները չէին կարողանում այն լսել։

սակայն այդ գծերը, ասենք «ատս»֊ից չինովնիկի մօտ անցնում էին սովորական ուղիներով, ու կարելի էր ասենք մտոցով մտնել, եւ ընդամէնը ականջակալ ունենալով կպնել լարին եւ գաղտնալսել կառավարական զրոյցները։

ի դէպ, այստեղ սպանիչ պատմութիւն կայ (ռուսերէն) այն մասին, ինչպէս երեւանում ամերիկեան դեսպանատան կապի եւ կրիպտոգրաֆիայի մասնագէտ Քել ՄակՔուինը բացայայտել էր դեսպանատանը տրամադրուած նոր շէնքում յատուկ կառավարական կապի տուփ, որին միացուած էին բազմաթիւ լարեր՝ եւ խորհրդարանից, ագն֊ից, եւ նախագահի նստավայրից։ Քելը ապշած ցոյց տուեց այդ գտածոն իր հայ գործընկերոջը ասելով՝ «ձերոնք լրիւ ցնդե՜լ են, լսիր ում ուզում ես»։ զաւեշտալին նաեւ այն է, որ ամն դեսպանատունը դիմել էր հայաստանի կառավարութեանը խնդրելով տուփը եւ լարերը վերացնել դեսպանատան տարածքից, եւ դրան հետեւեց երեք ամիս տեւած նամակագրութիւն եւ վիճաբանութիւններ գլխաւորապէս այն մասին, թէ ում հաշուին պէտք է այդ տուփը ապամոնտաժուի, մինչեւ որ կապի նախարարութիւնը բարեհաճեց «սեքիւրիթի հոլը» դեսպանատնից վերացնել։

հեռագրային կապը նոյնպէս համարւում էր աւելի ապահով, քանի որ այդ կառավարական ցանցի մասն էր։ եթէ ամն֊ում հեռագիրների համար օգտագործում էին եօթ բիթանի կոդաւորում՝ ASCII, ապա խսհմ֊ում ինչ֊որ զաւեշտալի հինգ բիթանի կոդաւորում էր (32 նիշ), ուր չէին տեղաւորւում կետադրական նշանները, այդ պատճառով սովետական հեռագրերը այս ձեւ էին։

անկախ հայաստանում հեռագրային կապը իրականացւում էր օգտագործելով նոյն կապի մալուխները, բայց արդէն համակարգիչներով՝ OS/2 օպերացիոն համակարգի կառավարմամբ։ Կալմուխեան Սաշա անունով ճարտարագէտ ինքնուրոյն պատրաստում էր PCI սլոտի համար տպասալեր, եւ գրել էր այդ տպասալերի «դրայւերները» OS/2֊ի համար։ այդ ժամանակ լուծուեց եւս մի խնդիր՝ հնարաւոր դարձաւ հայերէն հեռագրեր ուղարկել եւ ստանալ։

խսհմ֊ում կար սովորական հեռախօսային ցանցերից անկախ հեռախօսային ցանց՝ յատուկ կառավարական հաղորդակցութեան համար։ այն համարւում էր աւելի գաղտնի եւ ապահով այն պատճառով, որ չէր անցնում զանազան կոմուտատորներով եւ «ատս»֊ներով, առանձին էր, ուղիղ կապ էր, ասենք երեւանից մոսկուա։ եւ մոսկուայում, այդ յատուկ «ատս»֊ից գիծ էին քաշում ինչ֊որ չինովնիկի կաբինետ։

այսօր բարդ է անուանել այս ցանցը գաղտնի։ չէ՞ որ տեղեկատւութիւնը չի կրիպտաւորուել, ընդամէնը տարբեր «ատս»֊ների աշխատողները չէին կարողանում այն լսել։

սակայն այդ գծերը, ասենք «ատս»֊ից չինովնիկի մօտ անցնում էին սովորական ուղիներով, ու կարելի էր ասենք մտոցով մտնել, եւ ընդամէնը ականջակալ ունենալով կպնել լարին եւ գաղտնալսել կառավարական զրոյցները։

ի դէպ, այստեղ սպանիչ պատմութիւն կայ (ռուսերէն) այն մասին, ինչպէս երեւանում ամերիկեան դեսպանատան կապի եւ կրիպտոգրաֆիայի մասնագէտ Քել ՄակՔուինը բացայայտել էր դեսպանատանը տրամադրուած նոր շէնքում յատուկ կառավարական կապի տուփ, որին միացուած էին բազմաթիւ լարեր՝ եւ խորհրդարանից, ագն֊ից, եւ նախագահի նստավայրից։ Քելը ապշած ցոյց տուեց այդ գտածոն իր հայ գործընկերոջը ասելով՝ «ձերոնք լրիւ ցնդե՜լ են, լսիր ում ուզում ես»։ զաւեշտալին նաեւ այն է, որ ամն դեսպանատունը դիմել էր հայաստանի կառավարութեանը խնդրելով տուփը եւ լարերը վերացնել դեսպանատան տարածքից, եւ դրան հետեւեց երեք ամիս տեւած նամակագրութիւն եւ վիճաբանութիւններ գլխաւորապէս այն մասին, թէ ում հաշուին պէտք է այդ տուփը ապամոնտաժուի, մինչեւ որ կապի նախարարութիւնը բարեհաճեց «սեքիւրիթի հոլը» դեսպանատնից վերացնել։

հեռագրային կապը նոյնպէս համարւում էր աւելի ապահով, քանի որ այդ կառավարական ցանցի մասն էր։ եթէ ամն֊ում հեռագիրների համար օգտագործում էին եօթ բիթանի կոդաւորում՝ ASCII, ապա խսհմ֊ում ինչ֊որ զաւեշտալի հինգ բիթանի կոդաւորում էր (32 նիշ), ուր չէին տեղաւորւում կետադրական նշանները, այդ պատճառով սովետական հեռագրերը այս ձեւ էին՝

https://youtu.be/Y4UB1FWKjic?t=6m36s

անկախ հայաստանում հեռագրային կապը իրականացւում էր օգտագործելով նոյն կապի մալուխները, բայց արդէն համակարգիչներով՝ OS/2 օպերացիոն համակարգի կառավարմամբ։ Կալմուխեան Սաշա անունով ճարտարագէտ ինքնուրոյն պատրաստում էր PCI սլոտի համար տպասալեր, եւ գրել էր այդ տպասալերի «դրայւերները» OS/2֊ի համար։ այդ ժամանակ լուծուեց եւս մի խնդիր՝ հնարաւոր դարձաւ հայերէն հեռագրեր ուղարկել եւ ստանալ։

#գաղտնիութիւն #պատմութիւն #տելեգրաֆ #հեռագիր #ցանց #հայերէն #կապ #կոդաւորում #հաղորդակցութիւն #խսհմ #հայաստան #փոստ

բնօրինակ սփիւռքում(եւ մեկնաբանութիւննե՞ր)